این سو و آنسوی متن ( شانزده )

نوشته شده در 10/3/1394 - 09:07 توسط علیرضا لطف دوست در موضوع آموزش

این سو و آنسوی متن ( شانزده ) روان شخصيت

معلوم است که از روی کتاب‌های روانشناسی و نسخه‌های روانشناسان نمی‌توان روان شخصیت داستان یا رمان را تنظیم کرد.

علم روانشناسی اگر اگر مرهون داستایوفسکی نباشد، مدیون راسکولنیکوف است.

وقتی "سرخ و سياه" استاندال را می‌خوانیم می‌فهمیم که طلبه‌ی جوانی به نام ژولین سورل بر اساس جاه‌طلبی‌های عقاب‌وارش از هنگامی که پایش به خانه‌ی آقای دو رنال باز می‌شود، و به عنوان معلم سرخانه‌ی بچه‌ها به استخدام در می‌آید، دلش برای خانم دو رنال می‌تپد و از همان جا که دست‌های زن را پنهانی از زیر میز لمس می‌کند به پله‌های بالایی از قدرت و ترقی می‌اندیشد.

این شخصیت زمانی شکل گرفته که علم روانشناسی هنوز پا به عرصه‌ی علوم نگذاشته است.

تمامی رمان "جنایت و مکافات" درگیری درونی راسکولینکوف است. این کشمکش درونی در اصل به عنوان عنصر کشش به کار رفته و رمان را پیش می‌برد. اما ساختار ذهنی، و کردار راسکولنیکف، آنقدر در هم تنیده و به هم بافته شده است که اگر ادبیات به داشتن راسکولنیکوف نبالد، علم روانشناسی به حضور داستایوفسکی در این جهان افتخار می‌کند.

همه چیز به هم می‌آید، رفتار، گفتار، هراس‌ها، اضطراب‌ها و حتا شادی‌های زودگذر که چون لبخندی کمرنگ از لبان راسکولنیکف می‌پرد. همه چیز به هم می‌آید.

آفریدگار شخصیت راسکولنیکف هیچ کتاب روانشناسی نخوانده اما به هراس‌ها و گفتارها و اضطراب آدم‌ها دقت داشته و آن را در حافظه‌اش ضبط کرده است تا در دالان خاطره دستکاری‌اش کند و جنایت و مکافات را روی میز من و شما بگذارد.

انگار یک آدم جدید به این دنیا آمده است، آدمی از ذهن داستایوفسکی پا به عرصه‌ی جهان گذارده، همچنانکه ژولین سورل از ذهن استاندال به این دنیا آمده تا آن‌همه عشق و مکافات را تجربه کند و به عنوان آدمی حساس، دقیق، جاه طلب، و دوست‌داشتنی در دفتر زندگان نامش ثبت شود.

این آنقدر اهمیت دارد که یک قرن بعد آلبر کامو، بر اساس ژولین سورل، یا نه. بر اساس آن روی سکه‌ی ژولین سورل، به خلق مورسو می‌پردازد.

معلوم است با چنین دستمایه‌ی قوی و محکمی می‌توان یک آدم ماندگار دیگری به این دنیا اضافه کرد. مورسو را که حساس نیست، جاه طلبی ندارد، ولی دوست داشتنی است. همانقدر که مورسو بیگانه است، ژولین مورل باگانه است.
و می‌چرخیم و در ادبیات جهان می‌چرخیم، و با آدم‌هایی که نسبت داریم و دوست‌شان داریم زندگی می‌کنیم. با مادام بواری، با پیرمردی که بابا گوریو نام دارد، با اتی‌ین، و قربانی معصومی به نام سانتیاگو ناصر.
با این‌همه آدم که قبلاً جایی نبوده‌اند، از قلم نویسنده‌ای بر کاغذ آمده‌اند و حالا در کنار ما زندگی می‌کنند. بعضی شان خوشبخت‌اند. و برخی نه. ولی هستند.
ریتم شخصیت
ریتم داستان یا رمان با ریتم شخصیت تنظیم می‌شود، هر چه در پرداخت و توصیف شخصیت کند پیش برویم، رمان یا داستان بیش‌تر از نفس می‌افتد، و هرچه ضرباهنگ تندتر باشد، داستان‌مان خوش‌رقص‌تر خواهد بود.

داستان‌نویسی نیز مانند نقاشی است که با حرکت قلم‌مو بر بوم ریتم و جان می‌گیرد.

بسیاری از داستان‌ها نفس‌بر و خسته‌کننده‌اند. چرا؟ چرا راحت خوانده نمی‌شوند؟ آیا به این خاطر نیست که ریتم شخصیت کند است؟

اگر ریتم شخصیت را مناسب با نبض نویسنده بگیریم، منطبق با مکانیسم بدن انسان پیش می‌رود، و توصیف‌های فضا را برنمی تابد. و اگر شخصیت داستان یا رمان توصیف‌های اضافه‌ی نویسنده را برنتابد، یا داستان را فرو می‌ریزد، یا نویسنده را شکست می‌دهد، و یا از صحنه‌ی ادبیات خداحافظی می‌کند.
خانه‌ی کلنگی
در بنايی‌هایی غیر اصولی بدون فکر و نقشه یک ساختمان را بالا می‌برند، و بعد سال‌ها هی اینجاش را خراب می‌کنند هی آنجاش را آباد می‌کنند، و عاقبت می‌گویند یک باب خانه‌ی کلنگی جهت فروش.

در معماری مدرن سال‌ها فکر می‌کنند، نقشه می‌کشند، و بعد در عرض چند روز یا چند هفته یک بنای عظیم را به دنیا هدیه می‌کنند. اما ریتم هر دو ساختمان از نظر بیننده مخفی نمی‌ماند. ریتم هر دو قابل رؤیت است.

یکی از این شخصیت‌ها همان پیشخدمت يا باتلری است که در رمان "بازمانده‌ی روز" اثر کازو ايشی گورو یگانه شده است.

پیشخدمتی که زبان کلیشه‌ی اعیان انگلیس پایان قرن نوزدهم را بلغور می‌کند، از چند لایه‌ی داستانی می‌گذرد تا پرده‌ها را یکی يکی پس بزند.

اما نویسنده، کازو ایشی گورو برای ساختن چنین زبان مستعل و کلیشه‌ای و مستعملی، و برای خلق استيونز، یعنی شخصیت اصلی رمان یکبار از پوست خود به‌در آمده است
بازمانده‌ی روز
یخبندان مختصری روی زمین و بیش‌تر برگ‌های باغ را پوشانده بود، ولی نسبت به آن وقت سال هوا ملایم بود. بنده به سرعت از روی چمن گذشتم و خودم را پشت بته مخفی کردم؛ چیزی نگذشت که صدای پای آقای کاردینال را شنیدم. بدبختانه، بنده در تشخیص زمان خارج شدن از موضع خودم قدری اشتباه کردم. قصدم این بود که وقتی آقای کاردینال هنوز کمی فاصله دارند از موضع خارج شوم، تا ایشان به موقع بنده را ببینند و تصور کنند که بنده دارم به طرف ساختمان تابستانی یا احیاناً اتاق باغبان می‌روم. در آن صورت می‌توانستم وانمود کنم که تازه ایشان را دیده‌ام و بی مقدمه سر صحبت را باز کنم. اما مقدر این بود که بنده کمی دیر ظاهر شوم، و متأسفانه آن آقای جوان از دیدن من قدری جا خوردند و فوراً کیف‌شان را از بنده کنار کشیدند و با هر دو دست به سینه‌ی خودشان چسباندند.

«خیلی متأسفم، قربان.»

«ای داد، استیونز. تو که مرا ترساندی. فکر کردم اوضاع دارد جدی می‌شود.»

«خیلی متأسفم قربان. اتفاقاً یک کاری با شما داشتم.»

«ای داد، بله. می‌خواستی مرا بترسانی.»

«اگر اجازه بفرمایید وارد اصل مطلب بشوم. قربان. آن غازها را در همین نزدیکی ملاحظه می‌فرمایید؟»

«غازها را؟» با وحشت اطراف‌شان را نگاه کردند. «آها! درست است. اینها غازند.»

«همین جور گل‌ها و گیاه‌ها. البته این وقت سال موقع شکوفایی اینها نیست. ولی توجه می فرمایید، قربان. با آمدن بهار یک تغییراتی ـ تغییرات خیلی مختصری ــ در این محیط اتفاق می افتد.»

«بله، مسلم است که الآن باغ در بهترین وضع خودش نیست. ولی راستش را بخواهی، استیونز، من زیاد در فکر زیبایی‌های طبیعت نبودم. نگران این وضع هستم، که مسیو دوپن با بدترین روحیه‌ی ممکن وارد شده. هیچ دل‌مان نمی‌خواست.»

«مسیو دوپن وارد این خانه شده‌اند قربان؟»

«می‌بخشید قربان. باید هر چه زودتر به خدمت ایشان برسم.»

«خواهش می‌کنم استیونز. خوب متشکرم که بیرون آمدی با من صحبت کنی.»

«خیلی می‌بخشید قربان. بنده اتفاقاً چند کلمه ی دیگر هم داشتم که خدمت شما عرض کنم، در خصوص ـ به فرمایش خود شما ــ زیبایی‌های طبیعت. اگر لطفاً حرف های بنده را استماع بفرمایید خیلی ممنون می‌شوم. ولی متأسفانه باید منتظر فرصت دیگری باشم.»

خوب پس من هم منتظرم، استونز. منتها من بیش‌تر اهل ماهی هستم. درباره ی ماهی‌ها همه چیز را می‌دانم. آب شیرین و آب شور.»

«همه ی موجودات زنده به صحبت آینده‌ی ما مربوط می‌شوند قربان. ولی فعلاً بنده را باید ببخشید. هیچ نمی‌دانستم مسیو دوپن تشریف آورده اند.»

با عجله به ساختمان اصلی برگشتم و پادو فوراً آمد و گفت: «ما دنبال شما زمین و زمان را گشتیم، قربان. آن آقای فرانسوی تشرف آوردند.»

مسیو دوپن آقای بلند بالای خوش ریختی بودند که ریش خاکستری و عینک یک چشم داشتند. ایشان با آن جور لباسی که انسان غالباً در روزهای تعطیل تن آقایان اروپایی می بینند وارد شده بودند و در تمام مدت اقامت‌شان با جدیت تمام نشان می‌دادند که صرفاً به قصد تفریح و اظهار دوستی آمده‌اند. همان‌طور که آقای کاردینال اشاره فرموده بودند، مسیو دوپن موقع ورود سر دماغ نبودند؛ الآن درست به‌خاطر ندارم که از چند روز پیش که وارد خاک انگلیس شده بودند چه چیزهایی ایشان را ناراحت کرده بود، ولی خصوصاً موقع سیاحت در شهر لندن پایشان تاول زده بود و این تاول‌ها متأسفانه داشت ناسور می‌شد. بنده نوکر ایشان را فرستادم پیش میس کنتن. معهذا میس دوپن با شست به طرف بنده بشکنی زدند و فرمودند: «باتلر! من باز هم تنزیب لازم دارم.» (بازمانده‌ی روز، کازو ايشی گورو، نجف دريابندری)
دوستان
در داستان کوتاه فرصت کافی برای ساختن یک شخصیت وجود ندارد، اما این امکان هست که شخصیت داستان کوتاه‌مان دارای ویژگی فردی خاصی باشد. شخصیتی بسازیم که برای اولین بار به این دنیا پا می‌گذارد. و این کار سختی نیست




این مطلب را خواندند (اعضا)

علیرضا لطف دوست (10/3/1394),انسیه زمانی (10/3/1394),سید علی الحسینی (10/3/1394),زهرابادره (10/3/1394),ف. سکوت (10/3/1394),شهره کبودوندپور (11/3/1394),علي طرهاني نژاد (11/3/1394),آزاده اسلامی (11/3/1394),علیرضا لطف دوست (11/3/1394),آرش پرتو (11/3/1394),علیرضا لطف دوست (12/3/1394),شهره کبودوندپور (13/3/1394),الف.اندیشه (13/3/1394),حسین شعیبی (13/3/1394),حمیدرضا محدثی (14/3/1394),جلال صابری نژاد (14/3/1394),مینا موتمنی (15/3/1394),فرهاد کوهکن (15/3/1394),محمد علی زکی خانی (16/3/1394),آرمیتا مولوی (16/3/1394),عباس پیرمرادی (16/3/1394),داریوش الوند (16/3/1394),حمیدرضا محدثی (24/3/1394),کامران غفوری (1/5/1395),

نقطه نظرات

نام: زهرابادره کاربر عضو  ارسال در یکشنبه 10 خرداد 1394 - 22:53

نمایش مشخصات زهرابادره سلام آقای لطف دوست عزیز
مطالب بسیار عالی و بامحتوا بود و من استفاده کردم
علاقه و خدمت شما به ادبیات فارسی قابل تقدیر است
س‍پاسگزارم @};- @};-


@زهرابادره توسط علیرضا لطف دوست Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 10:42

نمایش مشخصات علیرضا لطف دوست سرکار خانم زهرا بادره ، سلام

از اظهار لطف شما سپاسگزارم.
بسیار خوشحالم که سلسله مباحث این سو و ان سوی متن عباس معروفی با استقبال دوستان داستانکی مواجه شده است و مفید واقع می گردد.
ممنون


نام: ف. سکوت کاربر عضو  ارسال در یکشنبه 10 خرداد 1394 - 00:11

نمایش مشخصات ف. سکوت سلام آقای لطف دوست، ممنونم.
خیلی کاربردی بود.
یادی هم از "جنایت و مکافات" و "سرخ و سیاه" شد.
ایده یک داستانک جدید را هم به من داد. ولی باید زیاد رویش کار کنم که خونه کلنگی نشه. :)


@ف. سکوت توسط علیرضا لطف دوست Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 10:45

نمایش مشخصات علیرضا لطف دوست سرکار خانم سکوت ، سلام

راسکولنیکف از آن شخصیت هایی است که دوست دارم با او عکس یادگاری بگیرم.
رفرنس داستانکتان را یادتان باشد ذیل این درس بگذارید که وقتی منتشر شد ببینیم چگونه درس استاد معروفی موجب خلق داستان می شود.

ممنون


نام: شهره کبودوندپور کاربر عضو  ارسال در دوشنبه 11 خرداد 1394 - 11:16

نمایش مشخصات شهره کبودوندپور سلام بر شما
ممنون از این بخش آموزش
شخصیت سازی یکی از مهمترین بخش داستان است و همیشه خانم ارونی و مقدسی بابت آن تذکر می دهند
خیلی هم عالی
دست مریزاد


@شهره کبودوندپور توسط علیرضا لطف دوست Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 10:50

نمایش مشخصات علیرضا لطف دوست مهربانو شهره کبودوند پور ، سلام

یک بار ذیل یکی از داستان ها همه با هم باید جمع بشویم و یک شخصیت خلق کنیم ، و بعد هر کداممان با آن شخصیت داستان خودمان را بنویسم ، بعد خودمان برای خودمان مسابقه بگذاریم ، بعد خودمان به خودمان رای بدهیم و یکی برنده شود ، بعد برنده جایزه می خواهد ، جایزه اش با من !!!!
اگر موافق بودید و حال و حوصله اش را داشتید اجرا با شما که شما در این زمینه بیشتر از من میدانید و می توانید امور را اداره کنید.

ممنون


@علیرضا لطف دوست توسط ف. سکوت Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 13:40

نمایش مشخصات ف. سکوت اول: جایزه چیه؟
دوم: من که موافقم. کار عملی بهتر به آدم چیز یاد میده تا تئوری.


@ف. سکوت توسط علیرضا لطف دوست Members  ارسال در چهار شنبه 13 خرداد 1394 - 12:27

نمایش مشخصات علیرضا لطف دوست سرکار خانم سکوت ، سلام

شما کارگاه و مسابقه را راه بیاندازید ، من یک دستگاه موبایل برای جایزه اختصاص می دهم.

ممنون


@علیرضا لطف دوست توسط ف. سکوت Members  ارسال در چهار شنبه 13 خرداد 1394 - 13:17

نمایش مشخصات ف. سکوت سلام، من که شاگرد کارگاهم. شماها کارگاه بگذارید. من شرکت میکنم و قول میدم برنده بشم. :D


@علیرضا لطف دوست توسط آزاده اسلامی Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 16:32

نمایش مشخصات آزاده اسلامی سلام
بسیار موافقم
برای اعطای جایزه روی من تا مبلغ یک میلیون تومن حساب باز....


نام: آزاده اسلامی کاربر عضو  ارسال در دوشنبه 11 خرداد 1394 - 21:35

نمایش مشخصات آزاده اسلامی سلام جناب آقای لطف دوست گرامی@};-
سپاس از زحمتی که می کشید. مطالبتان بسیار خوب و مفید است.
سوالی داشتم؛
اگر امکان دارد بزرگواری فرکوده درباره داستان موقعیت تضیحی بفرمایید. مطالب زیادی ذراین بتره پیدا نکردم.
پیشاپیش سپاسگزارم
@};- @};- @};-


@آزاده اسلامی توسط علیرضا لطف دوست Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 10:55

نمایش مشخصات علیرضا لطف دوست سرکار خانم دکتر اسلامی ، سلام

این سوال شما من را برد به سوی خاطرات پراکنده از گلشیری ها و آقای دکتر پاینده و حسین ثناپور و البته عباس معروفی و دو سه نفر از اساتید دیگر.
دوست دارم گوشه ای از آنها را بنویسم تا هم نظرم را در باب داستان موقعیت بگویم و هم یادی کرده باشم از آن اساتید.
کمی شلوغ و درگیرم این روزها ، یک فرصت کوتاهی در میان این شلوغی ها پیدا خواهم کرد و به داستانک خواهم آمد و خاطره خواهم گفت درست مثل خانم سکوت !!!
ممنون از همراهی شما


@علیرضا لطف دوست توسط آزاده اسلامی Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 11:56

نمایش مشخصات آزاده اسلامی سلامی دوباره
دکتر حسین پاینده در دوره ارشد استادم بود. یادش بخیر. آدم فاضلی است. پیش حسین سناپور هم دو دوره کارگاه رمان رفتم. یاد هر دو استاد بخصوص دکتر پاینده را درخاطرم آوردید. سپاس.
یادمه محمدرضاگودرزی از داستان موقعیت چیزهایی میگفت. اما منبع جامعی که اطلاعات کافی و وافی بدهد نتوانستم پیدا کنم. یک همچنین تقسیم بندی ای؛
-داستان شخصصیت
-داستان موقعیت
بنظرم داستان موقعیت، شخمصیت محور نیست. داستانیست که شخیت در شرایطی خا قرار میگیرد که اگر ما و هر کس دیگر هم جای او باشیم همان کنشها و واکنشها را نشان میدهیم و یا حداقل به او حق می دهیم. بنظم بیگانه (آلبرکامو)بیشتر داستان موقعیت است. داستانهای (کُت) و (مرز) هم که نوشته های کوچ خودم هست، داستان موقعیت هستند. آنچه که در این شیوه از نوسنده خیلی انرژی می برد خلق موقعیتی خاصص است نه شخصیتی خاص.فکر میکنم این شیوه از جهان بینی خاصی سرچشمه میگیرد که انسان را محکوم و اسیر جبر می داند. در این صورت مفاهیم ارزشی هم رنگ می بازند . مفاهیمی چون عدالت، آزادی و حتی اخلاق هم تعابیر دیگری پیدا می کنند.
اینها را از مطالبی که جسته گریخته دیده و شنیده ام برداشت کرده ام. اگر چنین نیست لطفا ذکر بفرمایید تا ذهنم در خطا نماند.
سپاس بسیار من تقدیم شما و وقت و انرژی ای که هزینه می کنید


@علیرضا لطف دوست توسط ف. سکوت Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 13:38

نمایش مشخصات ف. سکوت سلام، الآن با این حالت :( :-/ :-s :"> دارم به سه تا علامت تعجب شما جلوی اسمم فکر می کنم!!!
فکر می کنم: پس چرا وقتی این داستانک های الکی خودم را می گذارم معمولا جزو سه داستان پرخواننده آن روز هستند؟ و بعد بیشتر از شما تعجب می کنم!!!!! :-/ امان از کج سلیقگی خواننده ها که ما را گمراه میکنه و امید واهی می دهد! x-(


نام: شهره کبودوندپور کاربر عضو  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 00:46

نمایش مشخصات شهره کبودوندپور سلامی دیگر
آزاده جان حرف یه میلیون جایزه شد
من هستم شدید
لطفا همه به من رای بدین:D
تاریخ مسابقه رو اعلام کنید@};-


@شهره کبودوندپور توسط آزاده اسلامی Members  ارسال در سه شنبه 12 خرداد 1394 - 01:18

نمایش مشخصات آزاده اسلامی سلام شهره جان
نقطه چینها=نکنید


نام: ناصرباران دوست کاربر عضو  ارسال در جمعه 15 خرداد 1394 - 00:05

نمایش مشخصات ناصرباران دوست سلام
بسیار بسیار سپاسگزارم بخاطر این درس های عالی خداوند پشت و پناهتان باشد



ارسال نظر

نام کاربری: کلمه رمز:
نام شما: ایمیل شما:
آدرس وب: http:// کد:  
استفاده از شکلک در نظر
نظر شما:
 

 نظر بصورت خصوصی برای نویسنده ارسال شود.
  مشخصات شما در این دستگاه ذخیره شود.